Błękitny marzec przypomina o raku jelita grubego – statystyki i profilaktyka

W Płocku i na Mazowszu rozpoczyna się „Błękitny marzec” – miesiąc poświęcony uwadze na raka jelita grubego. W miejskich przychodniach i gabinetach rodzinnych temat wraca do rozmów o badaniach, objawach i tym, co każdy może zrobić dziś, by zmniejszyć ryzyko. Towarzyszy temu zimna statystyka i proste sygnały, które warto znać.

• Błękitny marzec – sygnały choroby i dlaczego warto reagować wcześniej
• Jak wygląda oferta badań i informacje praktyczne dla mieszkańców Płocka

Błękitny marzec – sygnały choroby i dlaczego warto reagować wcześniej

Rak jelita grubego rozwija się w obrębie okrężnicy i często przez długi czas nie daje wyraźnych objawów. Wczesne wykrycie znacząco poprawia rokowania, dlatego kampania skupia się na rozpoznawaniu symptomów i zachęcaniu do badań przesiewowych.

Najczęstsze sygnały, które powinny skłonić do wizyty u lekarza:

• zmiana rytmu wypróżnień – przewlekła biegunka lub zaparcia;
• krew w stolcu lub ślady krwi widoczne gołym okiem;
• uporczywe bóle brzucha;
• niewyjaśniona utrata masy ciała i ciągłe zmęczenie;
• niedokrwistość z niskim poziomem żelaza.

Światowa Organizacja Zdrowia informuje, że w 2022 r. zarejestrowano około 1,9 mln nowych przypadków tego nowotworu i ponad 900 tys. zgonów. W Polsce zapada rocznie około 18 tys. osób – liczby te pokazują, jak dużym wyzwaniem jest zapobieganie i wczesne rozpoznanie choroby.

“W 2023 r. w naszym województwie leczyło się ponad 27 tys. pacjentów z rozpoznaniem raka jelita grubego” – Łukasz Jarocki, rzecznik prasowy Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ

Dane przedstawione przez Mazowiecki OW NFZ wskazują dalszy wzrost liczby leczonych pacjentów – rok później było to ponad 28 tys., a w 2025 r. niemal 30 tys. osób.

Jak wygląda oferta badań i informacje praktyczne dla mieszkańców Płocka

W programie przesiewowym Narodowego Funduszu Zdrowia mogą uczestniczyć osoby bez objawów sugerujących nowotwór jelita grubego, które nie miały wykonywanej kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat oraz spełniają kryteria wiekowe. Zasady kwalifikacji są proste do zapamiętania:

• osoby w wieku 50–65 lat mogą zostać skierowane na badania przesiewowe;
• osoby w wieku 40–49 lat kwalifikują się, jeśli mają rozpoznanie raka jelita grubego u krewnego pierwszego stopnia;
• warunkiem udziału jest brak kolonoskopii w ostatnich 10 latach.

Na co warto zwrócić uwagę w codziennym życiu – czynniki zwiększające ryzyko:

• dieta bogata w przetworzone i czerwone mięso oraz uboga w warzywa i owoce;
• brak regularnej aktywności fizycznej, nadwaga i otyłość;
• palenie tytoniu i nadmierne spożycie alkoholu;
• obciążenia rodzinne i choroby dziedziczne, jak zespół Lyncha;
• wiek – ryzyko rośnie po 50. roku życia, choć obserwuje się wzrost zachorowań także u młodszych dorosłych.

Dla mieszkańców Płocka znaczenie ma dostępność informacji i kontakt z lekarzem rodzinnym – to on najczęściej kieruje na badania przesiewowe lub konsultacje gastroenterologiczne. W praktyce warto:

• zapytać w przychodni o zasady programu NFZ i możliwości bezpłatnego badania;
• jeżeli występują niepokojące objawy, nie odkładać wizyty u lekarza;
• rozważyć modyfikację diety i aktywności fizycznej jako element profilaktyki.

Informacje statystyczne i operacyjne pochodzą od Światowej Organizacji Zdrowia oraz Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ.

na podstawie: Urząd Miasta Płocka.