Od Zagłady Żydów po piastowskie kodeksy. Wrześniowy program muzeów w Płocku

Wrzesień przyniesie w Płocku spotkania z historią zapisaną w fotografiach, relacjach świadków, średniowiecznych manuskryptach i muzyce. Program obejmuje XIV Płockie Dni Żydowskie, jubileuszową wystawę o włączeniu Mazowsza do Królestwa Polskiego, konferencję naukową, warsztaty dawnych technik prania oraz koncert jazzowy. Wśród wydarzeń znalazły się zarówno propozycje dla dorosłych, jak i zajęcia oparte na praktycznym doświadczeniu. Część spotkań będzie bezpłatna, ale na niektóre wydarzenia liczba miejsc jest ograniczona.

• Płockie Dni Żydowskie przypomną historię Zagłady i ważne postaci reportażu
• Piastowskie Mazowsze dostanie wystawę z cennymi zabytkami
• Dawne pranie, jazz i średniowieczne księgi w programie na drugą połowę miesiąca

Płockie Dni Żydowskie przypomną historię Zagłady i ważne postaci reportażu

XIV Płockie Dni Żydowskie rozpoczną się od wernisażu wystawy planszowej „Jedno wiem, mam zginąć. Zagłada Żydów w okupowanej Polsce”. Wydarzenie odbędzie się 7 września o godz. 18 w Muzeum Żydów Mazowieckich przy ul. Kwiatka 7. Po otwarciu zaplanowano oprowadzanie po ekspozycji.

Wystawa pokazuje kolejne etapy prześladowań polskich Żydów – od dyskryminacji i tworzenia gett po masową Zagładę. Opowiada również o próbach ratunku i oporu: ukrywaniu się, przyjmowaniu fałszywych tożsamości, organizowaniu pomocy oraz walce zbrojnej. Wśród materiałów znalazły się fotografie, dokumenty, obiekty i relacje świadków pochodzące między innymi z Muzeum POLIN, Żydowskiego Instytutu Historycznego oraz Instytutu Pamięci Narodowej.

Osobny panel poświęcono Żydom z Płocka. To właśnie ten fragment pozwoli odnieść szeroką historię okupacji do losów społeczności, która przed wojną była częścią życia miasta.

8 września o godz. 18 odbędzie się spotkanie „Reporterki” poświęcone Hannie Krall i Małgorzacie Szejnert. Rozmowa będzie nawiązywać do książek „Nie mówi się takich rzeczy” oraz „Chłodnia czyli grzejnia. Małgorzata Szejnert w rozmowie z Dorotą Karaś i Markiem Sterlingowem”, wydanych w 2026 roku. W dyskusji wezmą udział Dorota Karaś, Marek Sterlingow i Mariusz Szczygieł, a spotkanie poprowadzi Rafał Kowalski. Szczególny kontekst nadaje wydarzeniu obecność Szczygła, który był uczniem i przyjacielem Hanny Krall.

Dzień później, 9 września o godz. 18, w Muzeum Żydów Mazowieckich pokazany zostanie koncert-spektakl „Meshuge”. Główną bohaterką jest Rachel – młoda, samotna kobieta tęskniąca za domem i próbująca odnaleźć się w nowym otoczeniu. Karolina Lizer, wcielająca się w tę postać, wykona tradycyjne i współczesne pieśni żydowskie oraz wyrecytuje fragmenty „Sklepów cynamonowych” Brunona Schulza. Na scenie towarzyszyć jej będą klarnecista Oliwier Andruszczenko, akordeonista Mateusz Wachowiak i aktor Andrzej Głowacki, będący także reżyserem spektaklu. W informacji o wydarzeniu wskazano adres ul. Kwiatka 17.

Piastowskie Mazowsze dostanie wystawę z cennymi zabytkami

10 września o godz. 13 w Muzeum Mazowieckim przy ul. Kolegialnej 6 odbędzie się wernisaż wystawy „Mazowsze dla Korony. 500-lecie włączenia Mazowsza do Królestwa Polskiego”. Ekspozycja została przygotowana z okazji pięciu wieków od włączenia Mazowsza do Królestwa Polskiego.

Historia regionu zostanie przedstawiona przez dzieje Księstwa Mazowieckiego, dynastii Piastów i procesu inkorporacji. Wśród eksponatów znajdą się między innymi:

• herma św. Zygmunta z piastowskim diademem;
• XII-wieczna Biblia Płocka;
• Złoty Kodeks Pułtuski;
• miecz sprawiedliwości Zygmunta I Starego;
• średniowieczne manuskrypty, dokumenty i monety książąt mazowieckich.

Oprócz oryginalnych zabytków muzeum wykorzysta multimedia, animacje i mapy historyczne. Przygotowano także fotograficzną prezentację romańskiej i gotyckiej architektury Mazowsza oraz program edukacyjny dla dzieci. Podczas wernisażu wystąpi Maria Pomianowska Band z koncertem „Perły muzyki dawnej”.

Wystawa będzie dostępna do 10 grudnia 2026 roku. Na sam wernisaż liczba miejsc jest ograniczona, dlatego osoby planujące udział powinny uwzględnić ten warunek przy organizacji wizyty.

Temat przemian politycznych Mazowsza zostanie rozwinięty podczas konferencji naukowej „Mazowsze w dobie inkorporacji do Królestwa Polskiego 1462–1526”. Obrady zaplanowano od 15 do 17 września w Muzeum Mazowieckim przy ul. Kolegialnej 6. Naukowcy zajmą się między innymi władcami, społeczeństwem, Kościołem, elitami intelektualnymi oraz źródłami dotyczącymi regionu w okresie końca jego politycznej samodzielności.

Konferencję organizuje Mazowiecki Zespół Badawczy przy Instytucie Historii PAN. Udział słuchaczy jest bezpłatny. Szczegółowy program znajduje się na stronie Muzeum Mazowieckiego.

Dawne pranie, jazz i średniowieczne księgi w programie na drugą połowę miesiąca

19 września o godz. 12 w Skansenie Osadnictwa Nadwiślańskiego w Wiączeminie Polskim odbędzie się wydarzenie „Pranie z historią”, przygotowane w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa 2026. Uczestnicy poznają dawne sposoby prania, dbania o higienę i wykorzystywania naturalnych środków czystości.

W programie znalazły się:

• prelekcja „Historia higieny wodą pisana”, którą poprowadzi dr hab. Wojciech Ślusarczyk, prof. UMK;
• pokaz prania na tarze, pralką dzwon, z użyciem kijanki, a także wyżymania i maglowania;
• warsztaty „Jak prano przed proszkiem do prania” prowadzone przez Magdalenę Oprządek.

Podczas zajęć uczestnicy poznają właściwości między innymi mydlnicy lekarskiej i bluszczu pospolitego. Przygotują też własne mydło w płynie na bazie mydła potasowego i wywarów ziołowych. Wstęp na wydarzenie jest wolny, jednak udział w warsztatach wymaga wcześniejszego zgłoszenia pod numerem 532 743 020 lub adresem [email protected].

24 września o godz. 17 w siedzibie Muzeum Mazowieckiego przy ul. Tumskiej 8 zabrzmi gypsy swing. W ramach cyklu Swing Club na Mazowszu wystąpi Marek & Jacek Crazy Rhythm Quartet. Zespół tworzą Jacek Serczyk i Marek Piątek na gitarach, Jakub Mietła na akordeonie oraz Piotr Górka na kontrabasie.

Repertuar obejmie klasykę jazzu manouche w stylu Django Reinhardta, a także motywy znane z polskiej muzyki filmowej. Wstęp będzie bezpłatny, ale liczba miejsc pozostaje ograniczona. Cykl organizuje Mazowiecki Instytut Kultury, a Muzeum Mazowieckie jest jego stałym partnerem od 2020 roku.

Wrześniowy program zamkną „Spotkania z historią” 25 września o godz. 17 przy ul. Kolegialnej 6. Tym razem dr Paweł Figurski z Instytutu Sztuki PAN opowie o średniowiecznych, rękopiśmiennych kodeksach, które przez stulecia znajdowały się w Płocku. Oryginalne manuskrypty będzie można obejrzeć na wystawie „Mazowsze dla Korony”, co połączy wykład z bezpośrednim kontaktem z zabytkami omawianymi podczas spotkania.

na podstawie: UM Płock.