Dom menonitów w Nowym Wymyślu dostępny dla zwiedzających. Wystawa z walizką Friedy

Wiklinowa walizka, którą Frieda Claassen zabrała w drogę z Polski, jest jednym z najbardziej osobistych śladów po menonitach z Wymyśla. W odrestaurowanym domu modlitwy muzeum przygotowało wystawę o tej społeczności i jej życiu nad Wisłą. Pokazane zostaną także pamiątki po dawnych mieszkańcach. Nowa funkcja zabytku łączy ekspozycję z miejscem edukacji i spotkań.

Od 14 listopada dom modlitwy w Nowym Wymyślu będzie dostępny od wtorku do niedzieli w godz. 11–15. Ostatnie wejście zaplanowano o 14.30, a wstęp będzie bezpłatny. Krótkie godziny otwarcia warto uwzględnić przy planowaniu wizyty.

Od zniszczonej świątyni do muzealnej przestrzeni w Nowym Wymyślu

Ceglany budynek na kamiennej podmurówce powstał w 1864 r. z materiałów przekazanych przez Michaela Lotera, najzamożniejszego mieszkańca Wymyśla. Podczas I wojny światowej niemieckie wojska zniszczyły świątynię i częściowo ją rozebrały. Elementy konstrukcji dachu posłużyły do umocnienia okopów, a blaszane pokrycie przetopiono. Dzięki wsparciu menonitów z USA budynek wyremontowano w 1924 r.

Po II wojnie światowej obiekt zmieniał przeznaczenie. W latach 60. działał w nim Klub Ruchu z salą kinową, a na początku lat 90. urządzono magazyn Herbapolu. W 2022 r. gmina Gąbin przekazała zabytek samorządowi Mazowsza. Zakup sąsiednich nieruchomości w 2023 i 2025 r. zapewnił dojazd i pozwolił uporządkować przestrzeń wokół budynku.

Prace konserwatorskie i budowlane trwały od 2025 r. Odtworzono dach, stropy, okna, drzwi i elewację, wzmocniono konstrukcję oraz ocieplono budynek. Zainstalowano ogrzewanie, klimatyzację i wentylację. Na rewaloryzację przeznaczono 3 mln zł unijnego dofinansowania z programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021–2027.

„Cieszę się, że to miejsce znów będzie mogło w pełni służyć mieszkańcom i turystom” – mówił marszałek Adam Struzik w materiale Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego.

Opiekę nad zabytkiem sprawuje Muzeum Mazowieckie w Płocku, a jego oddziałem jest Skansen Osadnictwa Nadwiślańskiego w Wiączeminie Polskim. Dom modlitwy ma być również częścią powstającego Szlaku Osadnictwa Olenderskiego.

Więcej aktualności z Płocka znajdziesz na stronie głównej wiadomosciplock.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na wiadomosciplock.pl/wydarzenie.

Walizka Friedy Claassen zachowała ślad wysiedlenia

Wystawa „Menonici na Mazowszu”, przygotowana przez Wojciecha Marchlewskiego i Magdalenę Licę-Kaczan, przedstawia historię menonitów od czasów reformacji. Ich potomkowie osiedlali się na zalewowych terenach Wisły w drugiej połowie XVIII w. W Wymyślu mieszkali do 1948 r., gdy zostali wysiedleni najpierw do Niemiec, a następnie trafili do Kanady. Wielu osiedliło się w rolniczych prowincjach Manitobie i Albercie.

Plansze opowiadają o przemianach religijnych i społecznych, relacjach z innymi grupami, życiu politycznym przed II wojną światową oraz powojennych losach menonitów. Przedstawiają także sylwetki dawnych mieszkańców Wymyśla, w tym nauczyciela Ericha L. Ratzlaffa, Friedę Claassen z domu Prochnau i młynarza Reinholda Wegerta.

Wśród pamiątek przekazanych Muzeum Mazowieckiemu przez Friedę Claassen są śpiewniki, portfel jej ojca i guziki z ubrań bliskich. Centralne miejsce zajmuje wiklinowa walizka, z którą Claassen opuściła Polskę 18 listopada 1948 r. W środku znajdują się kubek i nóż używane podczas podróży przez Niemcy do Kanady. Zgodnie z jej życzeniem walizka wróciła do Polski i trafiła do muzeum.

„Ta walizka to nie tylko symbol końca historii menonitów w Polsce” – mówiła Magdalena Lica-Kaczan, współautorka wystawy i kierownik Skansenu Osadnictwa Nadwiślańskiego w Wiączeminie Polskim, w materiale Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego.

Wystawę opracowano na podstawie literatury, archiwaliów i zbiorów prywatnych. Jej twórcy przeprowadzili też wywiady z menonitami mieszkającymi w Kanadzie oraz potomkami Reinholda Wegerta.

na podstawie: Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego.