Mazowsze w dobie inkorporacji do Królestwa Polskiego 1462–1526 – konferencja naukowa w Płocku

Jak zmieniało się Mazowsze, gdy włączano je do Królestwa Polskiego? Odpowiedzi przyniosą trzy dni wykładów, dyskusji i spotkań z historykami podczas konferencji organizowanej przez Muzeum Mazowieckie w Płocku. W programie znalazły się tematy dotyczące książąt mazowieckich, szlachty, Kościoła, miast, zamków, źródeł historycznych i życia społecznego. Warto zajrzeć do Płocka i posłuchać opowieści badaczy o przełomowym okresie w dziejach regionu.

Szczegóły konferencji „Mazowsze w dobie inkorporacji do Królestwa Polskiego 1462–1526”

• Termin: 15–17 września 2026 r.
• Rozpoczęcie: wtorek, 15 września, godz. 11:00
• Miejsce: ul. Kolegialna 6, 09-402 Płock
• Wstęp: bezpłatny dla słuchaczy
• Ważne: liczba miejsc jest ograniczona

Konferencja potrwa od wtorku do czwartku. Pierwszego dnia zaplanowano uroczyste otwarcie z udziałem dyrektora Muzeum Mazowieckiego w Płocku Leonarda Sobieraja, marszałka województwa mazowieckiego Adama Struzika oraz dyrektora Instytutu Historii im. T. Manteuffla PAN prof. dr. hab. Macieja Janowskiego.

Program konferencji – 15 września

11:00–11:40 – uroczyste otwarcie konferencji

11:40–12:00 – referat otwierający

• Prof. dr hab. Sławomir Gawlas, „Stan badań nad inkorporacją Mazowsza do Królestwa Polskiego”.

12:00–12:15 – przerwa kawowa

12:15–14:00 – sesja „Mazowsze w dobie inkorporacji”

• Dr hab. Adam Moniuszko, „Prawne drogi i bezdroża inkorporacji Mazowsza do Korony”.
• Dr hab., prof. ucz. Piotr Węcowski, „Czy Mazowsze należy do Królestwa Polskiego? Spór ideologiczny i prawny w związku z inkorporacją Mazowsza do Korony w drugiej połowie XV w. i w początkach XVI w.”.
• Dr Michał Słomski, „Stolice Mazowsza. Płock i Stara Warszawa w dobie inkorporacji (1462–1526) – próba komparatystyki”.
• Dr hab., prof. ucz. Radosław Lolo, „Stosunki wyznaniowe na Mazowszu w dobie inkorporacji”.

14:00–15:30 – przerwa

15:30–16:45 – sesja „Mazowsze dzielnicowe”

• Prof. dr hab. Adrian Jusupović, „Źródła cyryliczne do historii księstwa płockiego w XIII wieku”.
• Dr hab., prof. ucz. Paweł Żmudzki, „Kilka uwag o roczniku mazowieckim zrekonstruowanym przez Tomasza Nowakowskiego na podstawie Roczników Jana Długosza”.
• Mgr Michał Zbieranowski, „Konrad II książę czerski i sandomierski”.

16:45–17:00 – przerwa kawowa

17:00–18:15 – sesja „Archeologia i historia sztuki na Mazowszu”

• Dr Piotr Lasek, „O kurii książęcej na Mazowszu raz jeszcze”.
• Dr Tomasz Olszacki, „Zamki w Sochaczewie, Wyszogrodzie i Sierpcu w 2. połowie XV i XVI stuleciu. Przeobrażenia państwowych i prywatnych siedzib obronnych w dobie inkorporacji Mazowsza w świetle najnowszych badań”.
• Dr Ewa Korpysz, „Zabytki mazowieckiej snycerki późnogotyckiej w przedwojennych zbiorach Muzeum Archidiecezjalnego w Warszawie”.

Program konferencji – 16 i 17 września

16 września, środa

9:30–11:15 – sesja „Szlachta mazowiecka i jej pochodzenie”

• Dr Łukasz Maurycy Stanaszek, „Pochodzenie Mazowszan w świetle badań antropologiczno-genetycznych”.
• Dr Krzysztof Wiśniewski, „Integracja szlachty województwa mazowieckiego ze szlachtą koronną”.
• Dr Tomasz Jaszczołt, „Rycerstwo i szlachta mazowiecka a Podlasie do 1526 r. – osadnictwo, kontakty, wzajemne relacje”.
• Dr Łukasz Lubicz-Łapiński, „Więzy krwi czy sąsiedztwa? Średniowieczne rody herbowe w świetle badań Y-DNA współczesnych potomków szlachty mazowieckiej”.

11:15–11:30 – przerwa kawowa

11:30–13:15 – sesja „Kościół i elity intelektualne”

• Prof. dr hab. Janusz Grabowski, „Kancelaria księstwa płockiego w latach 1462–1495. Wybrane zagadnienia”.
• Dr hab., prof. ucz. Leszek Zygner, „Obsada biskupstwa płockiego w okresie inkorporacji Mazowsza (1495–1526)”.
• Dr Anna Salina, „Prałaci kapituły warszawskiej drugiej połowy XV w. i pierwszego ćwierćwiecza XVI w. Rola polityczna i związki z dworem książęcym”.
• Dr Anna Horeczy, „Mazowieckie elity intelektualne w dobie inkorporacji do Królestwa Polskiego”.

13:15–14:45 – przerwa

14:45–16:00 – sesja „Piastowie mazowieccy”

• Dr Marta Piber-Zbieranowska, „Konrad III Rudy i jego ludzie. Próba nakreślenia biografii politycznej mazowieckiego władcy doby inkorporacji”.
• Mgr Konrad Szuba, „Książęta u bram. Społeczne konsekwencje śmierci Bolesława V w świetle wpisu z Rachunków Janusza II księcia mazowieckiego”.
• Dr Andrzej Marek Nowik, „Panowie przyrodzeni i lennicy. Panowanie ostatnich książąt mazowieckich w konfrontacji źródeł normatywnych i narracyjnych”.

16:00–16:15 – przerwa kawowa

16:15–17:30 – sesja „Społeczeństwo Mazowsza”

• Dr Kazimierz Pacuski, „Możnowładztwo ziem gostynińskiej i rawskiej wobec inkorporacji (1462)”.
• Mgr Jarosław Ilski, „Błonie a wygaśnięcie dynastii Piastów mazowieckich: wstęp do inkorporacji Mazowsza do Królestwa Polskiego”.
• Dr Hanna Węgrzynek, „Żydzi warszawscy w okresie poprzedzającym inkorporację Mazowsza do Królestwa Polskiego i wydanie prawa De non tolerandis Judaeis”.

17 września, czwartek

9:30–11:15 – sesja „Źródła monarsze i kościelne – edycje cyfrowe”

• Mgr Jarosław Suproniuk i mgr Michał Zbieranowski, „Indeksacja i identyfikacja Metryki Koronnej 5 i 41 przy użyciu aplikacji INDXR”.
• Dr Arkadiusz Borek, „Płocka księga święceń duchownych”.
• Mgr Michał Gochna i dr Emil Kalinowski, „Mazowieckie rejestry poborowe z doby inkorporacji – źródłowa baza danych”.
• Dr Tomasz Panecki, „Geografia historycznego i współczesnego Mazowsza: narracja kartograficzna”.

11:15–11:30 – przerwa kawowa

11:30–12:45 – sesja „Źródła monarsze i kościelne”

• Mgr Kacper Pielat, „Zapomniany «zaginiony» piętnastowieczny kopiariusz płocki. Rękopis 7116 Biblioteki PAU-PAN w Krakowie w perspektywie źródłoznawczej”.
• Dr hab., prof. IH PAN Aliaksandr Hrusha, „Mazowsze w dokumentach ruskich Wielkiego Księstwa Litewskiego końca XV – lat 20. XVI wieku”.
• Dr Michalina Duda, „Listy księcia Konrada III Rudego do władz zakonu krzyżackiego w sprawach Mazowszan”.

12:45–13:00 – przerwa kawowa

13:00–14:15 – sesja „Ośrodki wschodniego Mazowsza”

• Mgr Adam Sokołowski, „Łomża i ziemia łomżyńska w dobie inkorporacji Mazowsza do Korony”.
• Dr Krzysztof Augustyniak, „Ostrołęka po inkorporacji Mazowsza do Królestwa Polskiego (1526–1563)”.
• Dr Mirosław Roguski, „Kariery kościelne i urzędnicze studentów Akademii Krakowskiej i uniwersytetów zagranicznych z ziemi liwskiej w XV i XVI w.”.

14:15–14:35 – podsumowanie obrad

• Prof. dr hab. Andrzej Karpiński.

Link do wydarzenia na Facebooku