Kleszcze ruszyły wcześnie. Na Mazowszu rośnie liczba zakażeń

Wiosenna zieleń wygląda niewinnie, ale wraz z nią zaczyna się sezon kleszczy. Pajęczaki pojawiają się nie tylko w lasach, lecz także w parkach, ogrodach i na skwerach, gdzie spacerowicze zwykle czują się najpewniej. Mazowiecki NFZ przypomina, że liczba rozpoznań chorób odkleszczowych pozostaje wysoka, a większość przypadków dotyczy boreliozy. To dobry moment, by po każdym spacerze spojrzeć na skórę uważniej niż zwykle.

• W parkach i przy ścieżkach ryzyko nie znika wraz z wyjściem z lasu
• Na Mazowszu liczby nie zostawiają złudzeń
• Po ukąszeniu liczą się pierwsze ruchy

W parkach i przy ścieżkach ryzyko nie znika wraz z wyjściem z lasu

Kleszcze pojawiły się wcześnie, bo już wraz z nadejściem meteorologicznej wiosny. Najłatwiej znaleźć je tam, gdzie jest wilgotno i zielono: wśród drzew liściastych, krzewów, wysokich traw, przy leśnych ścieżkach i wzdłuż dróg. To ważna wiadomość także dla osób, które nie chodzą do lasu na długie wyprawy. Wystarczy krótki spacer po osiedlowym parku albo przejście przez zarośnięty skwer, by wejść w teren, gdzie pajęczaki czekają na żywiciela.

W Polsce najczęściej spotyka się kleszcza pospolitego. Ten niewielki pajęczak sam nie choruje, ale może przenosić boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu. Zakażony osobnik potrafi przekazać patogeny potomstwu, dlatego zagrożenie nie znika z jednym sezonem. Do tego dochodzą obserwacje z 2024 roku, kiedy w Polsce wykryto również egzotyczne kleszcze z rodzaju Hyalomma – w Wielkopolsce i na Śląsku. Są większe od rodzimych gatunków, po opiciu się krwią mogą osiągać nawet 2 cm długości, a przy tym poruszają się szybko i potrafią podążać za ofiarą na dużą odległość.

Na Mazowszu liczby nie zostawiają złudzeń

Skala problemu nie ogranicza się do pojedynczych przypadków. Jak podaje Piotr Kalinowski z Zespołu Komunikacji Społecznej i Promocji mazowieckiego NFZ, w 2023 roku z systemu ochrony zdrowia na Mazowszu korzystało 15,7 tys. pacjentów z rozpoznanym kleszczowym zapaleniem mózgu lub boreliozą. W 2024 roku było ich 15,6 tys., a w roku minionym już ponad 18,6 tys.

Zdecydowaną większość tych rozpoznań stanowi borelioza. To sygnał, że po ukąszeniu nie warto czekać, aż objawy „same przejdą”. Światowa Organizacja Zdrowia zwraca uwagę, że kleszczowe zapalenie mózgu należy do istotnych infekcji wirusowych ośrodkowego układu nerwowego w wielu częściach Europy, a każdego roku na świecie diagnozuje się 10–12 tys. przypadków. Eksperci WHO podkreślają jednak, że rzeczywista liczba zachorowań może być wyższa. W przypadku tak małego pajęczaka konsekwencje potrafią być bardzo duże.

Po ukąszeniu liczą się pierwsze ruchy

Najlepsza ochrona zaczyna się jeszcze przed spacerem. Warto omijać wysokie trawy i zarośla, zakładać jasne ubranie z długimi rękawami i nogawkami, używać preparatów odstraszających oraz dokładnie obejrzeć ciało po powrocie. Istnieje też szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu, o którym wciąż pamięta zbyt mało osób.

Jeśli kleszcz wbije się w skórę, najważniejsze jest spokojne, ale zdecydowane działanie. Nie wolno go smarować tłuszczem ani kremem, ściskać, dusić, przypalać, ciągnąć na siłę ani manipulować przy nim w przypadkowy sposób. Pajęczaka trzeba chwycić jak najbliżej skóry i usunąć ruchem lekko obrotowym, energicznie pociągając do góry przy pomocy kleszczołapek, pęsety albo lassa. Potem pozostaje dezynfekcja ranki i obserwacja miejsca ukąszenia. Jeśli pojawi się rumień, potrzebny jest kontakt z lekarzem.

na podstawie: Urząd Miasta Płocka.